emigracja i podróże / Uncategorized

PACS, czyli o związkach partnerskich

Ten wpis nie ma związku z internetem ani ze startupami, ale kiedy szukałam informacji na temat PACS dużo bym dała, żeby wszystkie znaleźć w jednym miejscu. A skoro udało mi się w końcu szczęśliwie spacsować to dzielę się wiedzą, może komuś się przyda. Przed wpisem na ten sam temat u Madou, który bardzo mi pomógł, nie znalazłam niczego sensowego w polskim internecie. A w przypadku obcokrajowców jeden z dokumentów będzie się różnił w zależności od kraju pochodzenia i lepiej nie wierzyć na 100% informacjom z anglojęzycznych portali.

 

O co chodzi? O PACS,

czyli Pacte civil de solidarité, francuski rejestrowany związek partnerski. Coś, co przepadło w Polsce po histerycznej sejmowej debacie i na co raczej nie ma na razie widoków, we Francji funkcjonuje sprawnie od 1999 roku. Smutne to bardzo i choć rzadko narzekam na Polskę, raczej wręcz przeciwnie, to w tym przypadku… No nie rozumiem i nie zrozumiem. I cieszę się, że jestem gdzie jestem. Ale nie o tym miało być. Ze związkami partnerskimi jest trochę jak z windą. Pomijając wysokie budynki, są one często projektowane w przestrzeni publicznej, żeby umożliwić dostanie się z punktu A do punktu B osobom z różnymi problemami z poruszaniem się. Ale czy tylko one korzystają z wind? No nie, może nawet rzadko, windy po prostu służą wszystkim. Tak samo związki partnerskie, stworzone (słusznie!), żeby ułatwić życie homoseksualistom, służą wszystkim, bo 94% zawartych we Francji PACS-ów dotyczy związków kobiet i mężczyzn, tak jak zresztą w moim przypadku.

pacs-francja-para

Czym jest PACS?

PACS tworzy nowy stan cywilny. We Francji można być stanu wolnego, zamężną/żonatym, rozwiedzioną/rozwiedzionym, wdową/wdowcem, albo właśnie spacsowanym. Po polsku to słowo nie brzmi najlepiej, ale nie ma żadnego sensownego odpowiednika.

Różnice między PACS-em a małżeństwem są niewielkie. PACS umożliwia wspólne rozliczanie podatków, podpięcie jednego parnera pod ubezpieczenie drugiego, zniesienie podatku spadkowego. Wprowadza elementarną odpowiedzialność finansową za partnera, co ma pewnie zapobiec przemocy ekonomicznej w razie choroby i bezrobocia. W kontrakcie trzeba określić, czy para decyduje się na rozdzielność lub wspólnotę majątkową. Tylko małżeństwo może wspólnie adoptować dziecko. PACS nie zapewnia też automatycznego dziedziczenia, trzeba dodatkowo spisać testament. Różnice są niewielkie, ale mimo wszystko to nie to samo i wiele par traktuje PACS jako stan tymczasowy i później bierze ślub.

Zaletą PACS jest bardzo uproszczona procedura, choć w przypadku obcokrajowców papierów do zebrania jest dużo i naprawdę prościej wziąć ślub. Co innego, gdy para chce zakończyć związek. Rozwody do przyjemnych nie należą, a w przypadku PACS-a wystarczy, gdy jedna osoba wyśle pismo do urzędu albo gdy weźmie ślub. Po zawarciu małżeństwa przez spacsowaną parę PACS staje się automatycznie nieważny i 40% związków partnerskich jest rozwiązywana w ten sposób. PACS jest bardzo popularny i liczba związków stale rośnie, w 2014 zarejstrowano ich 168 tys. (dla porównania 241 tys. małżeństw i ta liczba z roku na rok spada). Na pewno w grę wchodzą finanse, bo rejestracja związku jest darmowa i raczej nikt nie urządza potem wesela. Sama „ceremonia” ma miejsce w sądzie, trwa 10 minut i nie jest ani odrobinę podniosła. Pani sprawdza dokumenty, przybija pieczątki na kontrakcie, wprowadza dane do rejestru i to wszystko.

 

Jakie dokumenty są potrzebne do zawarcia PACS-a?

Jest ich dużo, ale zebranie wszystkiego jest łatwiejsze niż to się na początku wydaje. Rejestracja i wszystkie francuskie dokumenty są darmowe, płacimy za dokumenty z Polski (akt urodzenia i zaświadczenie o stanie cywilnym) i za ich tłumaczenie.

Trzeba zacząć od znalezienia odpowiedniego dla miejsca zamieszkania sądu (tribunal d’instance), co łatwo zrobić korzystając z wyszukiwarki. Później warto tam zadzwonić i zapytać o potrzebne dokumenty, bo teoretycznie każdy sąd ma prawo wymagać swojego zestawu. W praktyce raczej tak się nie dzieje, ale zawsze lepiej zadzwonić i dopytać niż rozczarować się na miejscu. Obcokrajowcy muszą mieć ze sobą:

  1. Odpis zupełny aktu urodzenia. Od tego najlepiej zacząć, bo jest najdłużej ważny (6 miesięcy w przypadku obcokrajowców, 3 miesiące w przypadku Francuzów). Musi być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego zarejestrowanego we Francji (lista tutaj) i najlepiej, żeby to był ktoś blisko, kto na miejscu sprawdzi oryginał.
  2. Zaświadczenie o stanie cywilnym. Tak samo jak akt urodzenia jest ono ważne 6 miesięcy i musi być przetłumaczone. Obydwa dokumenty można uzyskać przez ambasadę, ja to robiłam w USC w Polsce.
  3. Certificat de coutume. Chyba najprostszy do uzyskania, bo to PDF do pobrania ze strony ambasady. Francuscy urzędnicy potrzebują potwierdzenia, że zawierający PACS są pełnoletni w świetle prawa kraju pochodzenia i że są stanu wolnego. Okólnik w PDF i zaświadczenie o stanie cywilnym całkowicie wystarczą.
  4. Certificat de non pacte civil de solidarité, który potwierdza, że nie jesteśmy spacsowani z nikim innym. Jest ważny 3 miesiące. Żeby go dostać, trzeba wypełnić wniosek do Tribunal de grande instance de Paris przez stronę Service-Public. Można też wysłać go pocztą. Trzeba załączyć skan dowodu/paszportu i przetłumaczonego aktu urodzenia (w jednym PDF-ie poniżej 2 MB). Od kilku osób słyszałam, że czeka się na to max. 2 tygodnie, ja czekałam prawie 3 miesiące i już myślałam, że nie przyjdzie i pozostałe dokumenty się przeterminują. Ale w końcu przyszedł.
  5. Attestation de non inscription au répertoire civil, wymagany dla osób mieszkających we Francji dłużej niż rok. Potwierdza, że nie jesteśmy wpisani do żadnego rejestru ubezwłasnowolnionych, ani nie jesteśmy pod opieką kuratora). Żeby go dostać, trzeba zamailować do centralnego serwisu stanu cywilnego w Nantes (rc.scec@diplomatie.gouv.fr) i napisać coś takiego:Aux principaux concernés,
    Etant de nationalité étrangère, né à l’étranger et résidant en France depuis plus d’un an, j’ai l’honneur de solliciter la délivrance des certificats de non inscription au répertoire civil annexe afin de conclure un PACS devant le Tribunal d’Instance de [miejsce].[Imię, nazwisko, stan cywilny]
    Né(e) le [data] à [miasto, kraj]
    Adresse:
    [Adres]Je reste à votre disposition pour toute information complémentaire.
    Merci pour votre aide.I załączyć skan dowodu/paszportu. Czekałam ok. 2 tygodni. Niektóre sądy wymagają, żeby nie był starszy niż sprzed 3 miesięcy, inne nie podają daty ważności, więc lepiej dopytać albo na wszelki wypadek zarejestrować PACS w ciągu tych 3 miesięcy.
  6. Attestation sur l’honneur de résidence commune, czyli oświadczenie o wspólnym adresie, bo para, które chce zawrzeć PACS, musi razem mieszkać. Wystarczy oświadczenie, nie trzeba tego udowadniać. Trzeba tylko pobrać, wydrukować i wypełnić ten wniosek.
  7. Attestation sur l’honneur d’absence de lien de parenté ou d’alliance, czyli oświadczenie o braku przeszkód do zawarcia PACS-a, czyli przede wszystkim pokrewieństwa. Tak samo jak powyżej, odpowiedni wniosek trzeba pobrać, wypełnić i wydrukować.
  8. Kontrakt. W zasadzie najważniejszy dokument, ale piszę o nim na końcu, bo spisuje się go samodzielnie i można użyć modelu. W kontrakcie określa się rozdzielność/wspólnotę majątkową i deklaruje się odpowiedzialność finansową za partnera. Można wybrać konkretną kwotę albo pomoc adekwatną do możliwości finansowych.
  9. Ksero dowodu lub paszportu, a oryginalny dokument trzeba mieć ze sobą na miejscu do wglądu.
  10. Osoba rozwiedziona musi jeszcze złożyć odpis polskiego aktu małżństwa z adnotacją o rozwodzie, a osoba owdowiała – odpis aktu małżeństwa i aktu zgonu małżonka.

Jak wygląda zawarcie PACS-a?

Kiedy wszystkie dokumenty są gotowe trzeba zadzwonić do odpowiedniego tribunal d’instance i umówić się na spotkanie. Zazwyczaj nie czeka się długo, najwyżej kilka dni. Na miejscu „ceremonia” ogranicza się do sprawdzenia dokumentów i przybicia pieczątek na kontrakcie. Wszystkie dokumenty zostają w sądzie, z wyjątkiem kontraktu, który wraca do pary (jest jeden kontrakt na parę, nie na osobę). Jeśli do czegokolwiek będzie potrzebne potwierdzenie PACS-a kontrakt może nie wystarczyć i trzeba będzie napisać do Tribunal de grande instance de Paris i otrzymać Certificat de PACS. Nie trzeba biegle mówić po francusku, wystarczy taka znajomość, żeby nie mieli wątpliwości, że rozumiemy, co jest w kontrakcie 😉

 

Przydatne linki:

https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1618

http://paryz.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/stan_cywilny_narodziny_malzenstwa_rozwody/zawarcie_zwiazku_partnerskiego__pacs_

 

 

  • Dzięki za jakże ważny wpis!
    Myślałam o spaksowaniu się, ale odechciało mi się po przeczytaniu listy tych wszystkich dokumentów. Chyba pozostaniemy przy życiu na kocią łapę 🙂

    • Mnie też ta lista przerażała, ale jak przyszło co do czego to nie było wcale tak trudno je załatwić, a ulga po wyjściu z sądu ogromna 😉 Dokumenty z Francji są 2 i wszystko robi się przez neta, z Polski też 2 z jednego urzędu, a reszta to oświadczenia.

      • Póki co nie mamy jakieś napiętej sytuacji, PACS miałoby być jedynie takim przedsmakiem ślubu.
        Może jednak najpierw naturalizacja, a potem kombinowanie 🙂

  • Gratulacje – to przecież nowy, ważny krok 😉

    My zawarliśmy taki związek partnerski w Hiszpanii, szczególnie dla wygody, ale nie ukrywam, że to było też fajne przypieczętowanie pewnego etapu związku… 🙂 No a 2 lata potem wzięliśmy ślub 😉